Domingo dzul poot
Le yuum j-domingo dzul poot siijil tu k'aajale becal,calkini.
Le ust tin tan u ts'íibtik le uuchben tsiikbalo'ob maaya t'aan. Yaan junp'éel le analte' u k'aabae' ts'íik alo'ob yéetel kuxtalo'ob le ucchben màako'ob.
Le uuchben ts'íikbalo'ob tu ts'íibta' je'exbix ts'íikbalabitik men u láak'silo'ob.
Ku paajtal k'aaj òoltik u ts'íikbalil le oocho', xmaria chan muuch yéetel koolnab ich u laaklo'ob.
Ajka'ansaj x-karina
El señor domingo dzul poot nacio en becal,calkini.
Le gusta escribir cuentos en lengau maya. Tiene su libro llamado leyendas y tradiciones historicas mayas. Los relatos de su cuento los escribio de acuerdo a como se lo platicaban su familia.
Podemos conocer algunos cuentos que escribio como el zorro,maria la sapita, el milpero.
Ts'o'ok tsiikbal
Jach k'aabet éesik le mejeen paalalo'ob , le uuchben ts'íkbali in kaajal.
Ajka'ansaj x-karina.
U'ukp'éel meyaj k'ayo'ob
Le k'ayo'ob ku taano'ob yookol bix u kuxtalo'ob máako'ob, ba'alche'o'ob yéetel tuukulo'ob.
Tu naji xooke' le ajka'ansaj sàansamal u kansik k'ayo'ob tial u kanko'ob, bix u kuxtalo'ob Yéetel u laak'lo'ob,xook béenil, bonil yéetel ba'alche'o'ob bey xaan maalo'obkinso'ob u taano'ob
Los cantos habla sobre la vida de personas,animales y pensamientos. En la escuela el maestro diario enseñamos cantos para que aprendan numeros,colores y animales. Tambien a mejorar su lenguaje.
Ajka'ansaj x-karina
Ts'o'ok tssikbal
Jach k'aabet ku kaanko'ob u jejeláas k'ayo'ob, tu'ux u tie' mejen paalalo'ob.
Ajka'ansaj x-karina
Ts'o'ok tsiikbal
Junp'éel meyaj
Jach k'aabet le meyajo' ichil maaya t'aan yéetel kastlan taan tu najil xook.
Éesik yéetel be tuk'aate yétel mejen paalalo'ob sansamal unajil xook.
Ajka'ansaj x-kaina
Ts'o'ok tsiikbal
Ka'p'éel meyal
Jach k'aabet k'aaj òoltik le kaajal,tu'ux kin meyajo', u miatsil, tu'ux ku kuxtal le mejen paalalo'ob.
Bix u kuxtalo'ob, bix u nooko'ob yéetel u t'aano'ob. Tulaaklela yaantiken tia'al maalo'obtik kaansaj mejen le paalalo'ob.
Ajka'ansaj x-karina
Ts'o'ok tsiikbal
La literatura y testimonios de mi pueblo
Jach uts kaaj óoltik u miatsil le kaajal tu'ux kin meyaj bey xaan uuchben pako'ob tia'al kansik ti mejen paalalo'ob u tia'al u kaaj óolto'be bix u kuxtalo'ob le ucchben maayao'ob.
Wakp'éel meyaj
Le balts'ami ku tsaik k'aaj óoltik bix u kuxtalo'ob yéetel tukuulo'ob. Tu najil xook kin meentik le balts'ami le uucben ts'íikbal u tia'al u k'aatobe le mejen paalalo'ob, bix u kuxtalo'ob le uuchben máako'ob.
Ajkansaj x-karina
Ts'o'ok tsiikbal
Le balts'ami u kansik mejen paalalo'ob u k'aano'ob maalo'ob junp'éel ucchben tsiikbal.
LAJUN MEYAJ : YUUM DOMINGO DZUL POOT XOLIVIA ISABEL
Tsikbaltik yo'olal a meyaj
Aj-ka'ansaj. X- Norvelia Jacqueline
Domingo Dzul Poot
Laj meyaj
3/07/15
K-Juum Domingo Dzul Poot siijil tu noj kaajil Becal Calkini, lajka'a k'iinil u wináal Mayo Ku taj láak'tsilil meyjil k'área, tu mental u xook ti Seminario Tecnológico Presbiterio no, u meyaj ti le nojk'un Presbiterio a, bejla'e' le' ti' Pastor emérito.
U uts tia'al lej k'ajlay, lej xook yeetel lej káanantik lej maya t'aan lej tsikbaj t'aan yeetel úuchben t'aan láaktsil kaachi', tuk'eexmentaj ti'u kananil sikbaltik, tia'al u pajtal naatskubaj ti u moots maasewal lej Ku bisik civil u k'i'ik'.
Ti u bejtsibo'ob yeetel u miatsilo'ob Ku ts'áabaj, Ku jo'ok'o bey j-ts'iibo' paleógrafo, k'eelil, tsikbal yeetel noj k'jooltik ti le'mayat'aan, tu áantaj tia'al meental le diccionario maya cordemex, paybe'en yéetel u xi'istik lej k'eexts'iibo' ti lej chilam bala ti chumayel, tu mental tsikbal t'aan, Jun yéetel ka, uuchben t'aan yéetel k'e ex t'aan k'aj layo'ob, tin tukul, xe'et maya'ob ti'le' cha'an u kuxtal ti k'uj, anaalte'ob ti su'útil xook, tsikbaj ti le' chiich Ku tsik'batir.
Tu etpaljilil tia'al k'eexik ti maya t'aan lej anaalte'o k'uj, tu láakal u meyaj tsiibo'ob u nuukul anaalte'ob ti natillas anaalte' tu láak al ma'ak yéetel xooknalo'ob.
Niib oolal ti' u chojil, u mayat'aan tu k'eexa ti sáasil k'aa' náab tia'al u yaalaj ti'lej maya t'aan Jun maalo'ob miatsil ti u kaajal kuxtalil bey u tsotsolik ti le' chilam balam ti chumayel ... Campeche u tanil ti u xiik ti'le noj lu'um, Calkini u chun ti u xiik ti lej noj lu'um.
El señor Domingo Dzul Poot, nació en la ciudad de Becal Calkini el díndice 12 del mes de Mayo el viene de famili campesina, iso sus estudios en el seminario Tecnoloco Presbiterio, actualmente es pastor Emérito.
Su gusto por la historia el estudio y preservación de la lengua maya, la narración de relatos orales y leyendas familiares lo convirtieron en un importante cuentista permitiendo aproximarse a las raíces indígenas que lleva en la sangre.
En su trayectoria literaria y cultural sobresale como escritor, peleó grafo, traductor, narrador y gran conocedor de la lengua maya, colaboro en la elaboración del diccionario Cordemex, dirigió y reviso la transcripción de el chilam balam de chumayel, autor de los libros tradiciones literarias maya 1 y 2, leyendas y traducciones históricas mayas, pensando estoy de la versión en maya de la película la vida de Jesús, libros del rincón de lecturas, relatos que la abuela contaba. Participó en la traducción de la biblia en lengua maya.
Todo su trabajo literario forma parte del acervo de las bibliotecas para todas las personas y para los estudiantes .
Gracias a su se civilidad, su lengua materna se convirtió en faro para manifestar que la lengua maya es un bien cultural de un pueblo vivo que Cómo se descifra en el Chilam Balam de Chumayel ... Campeche es la punta del ala del país, Calkini es el tronco del ala del país.
In k'aaba'e X-Luciana Villamonte.
lajun meyaj Domingo Dzul Poot irene may chi
Domingo Dzul Poot
bolon meyaj le k'aayo'ob irene may chi
le k'aayo
ajkansa x- Irene May Chi
Tsikbal yo'olal a meyaj
ts'ok tsikbal
le k'ayo chen jats'uts tumen ka'ambesaj le xooknalo'ob mantats kin kansik k'ayo'ob le kastlan t'aan yeetel maayao' tumen áantaj le kaanbal.
LAJUN MEYAJ: YUUM J-DOMINGO DZUL POOT (x-Silvia)
ajkansa: x- Irene May Chi
ajka’ansaj:X-Silvia Gabriela Canche Hernández
ma’alob u meyaj ajka’anbesaj
Le jajal tàano’ob u saak óolalo’ob jach k’aabet ichi meyaj meen beyo’ paatik ti’ leti’o’ob káanbesajulo’ob ti’ le mejen paalalo’ob
ajka'ansaj: x-Silvia Gabriela Canche Hernandez
Jach uts, kaaj ooltik le uuchben tsiikbal. Ichil maya taan bey xaan u maalo'obkin taano'ob
Ajkansaj-karina
DOMINGO DZUL POOT : ùuchben ts´ikbal ich Maya. XMILDRED L. BARBOSA CHI
MAAK DOMINGO DZUL POOT
ùuchben ts´ikbal u ts´íitma le
nojoch maak Domingo Dzul Poot, kaache
ma` in k`aajoolì bejlae in ooje` sìij tu kajil Becal tu noj kaj Campech,jump`e maak tàaj k`ajòolta`an men
yaabach ts`ìiboo´ ok u betik, leti´ tu ts´íitaa k`amp`e
aanalteè ti ùuchben ts´ikbal
beyxan tu aantaj tial u betpaja le
analteè tuux ku xiìxta le t`aano yetel tu aantaj tial u ts`aik le kili`ich ts´íibo´ ti yumts`il ich
maaya t`aan.
je bix:
Antonio.
jump`e chan xiipa`.
tie nojoch maak Domingo Dzul Poot
kan a xooke ku ts`aiktech jump`e
kaansaj,tial a kuxtal,le ten k`aabeet xookik tie mejen
palalo`ob ku binoo` u najil xook, men
k`aabet u ojetikoo yan jump`e yum sìij
campech u k`aabae Domingo Dzul Poot.
Poot. Me siento muy contenta de haber tenido la oportunidad de leer
algunos de los cuentos escritos de Don
Domingo Dzul Poot, antes no lo conocía
pero ahora sé que nació en Becal
Campeche, que es una persona muy reconocida por sus escritos y trabajos que ha
realizado como autor de cuatro tomos de cuentos y leyendas,colaboró en la
elaboración del diccionario Maya Cordemex
y en la traducción de la Biblia
en lengua maya.
oportunidad de leer son:
2.-Un Milpero 3.-El Zorro, el
diablo y el niño. 4. María la sapita.
contienen una enseñanza para la vida, por eso es importante leerlos para los
niños que van a la escuela, pues es necesario que conozcan que hay un buen
escritor de cuentos que nació en
Campeche de nombre Domingo Dzul Poot.
Bix a bel xka'ansaj xmildred, bey xan ten ma' in k'aóol káachi le uchben tsikbalilo'ob le yum Domingo Dzul Poot bejla'e oki xookik u jejelas uchben tsikbalo'ob jach jatsutso'ob lela' je'u pajtal xookik ti' le mejen paalalo'ob yéetel le na'obo' utia'al u ka'otko'ob bey xan utia'al muk'íinsik meyaj beya' tu najil xook.
Xka'ansaj.- Norma Lucely Pech Simá.
LAJUN MEYAJ: UCHBEN TSIKBALO’OB.(X Norma ).
TS'O'K TSIKBAL.
Maalo'ob k'aotik u jejelas ts'íibo'ob , wua uchben tsikbalo'ob tumen beya' je'u pajtal ts'aik ojetbi ti' u láak' máako'obe je' bix le ts'íibtan tumen yum Domingo Dzul Poot oki xookik, jach jats'uso'ob je' bix LE MÁAK ÓOXTEN KI'IMAK U YÓOLE', TAAT, CHÉEN TIN T'U'ULTAJ U PE'ECHAK' A WOK, ichil u láak' tsikbalilo'ob, le xook tsibalilo'ob ichil le mejen paalalo'ob ku yantiko'ob utia'al u kambalo'ob laj k'íin le mejen xoknalo'obo tumen ku nojochkinsik u tukulo'ob bey xan ku yantiko'ob utia'al u kanko'ob t'aan máalo'ob.
BOLON MEYAJ LE´K´AAYO´OB..... X- Blanca Suárez
RENE KANUL K
WAXAKP’ÉEL MEYAJ BALTS’AM X-NORVELIA JACQUELINE
BOLON MEYAJ: K’AAYO’OB. 20 TI’ JUNIO TI’ 2015 ( X-Norma Pech Simá)
TS'OK TSIKBAL.
Le k'aayo'obo' k'aanan ojetik u jejeláas utia'aal k'aayik y'eetel mejen paalalo'ob tu táanil yax xooko' tumen ku yantiko'ob kambal yéetel kíimak óolali´, letene' ma' tu túubu ba'ax ku kanko´ob.
K'AAY MÁAYA
K'AAYIK' YETE LE PAALALO'OB JACH UTS'TUT'AANEN, TUMEN TU LÁAKALO'ONE' KÍIMAK ÓOLILO'OB, TUX YAN LA K'AAYO' LE PUK'SIIKLA' SEBAN TU MEYAJ, YAAN BÉETIK´ SÁANSAMA UTIA'AL LE XOOK TU MA'ALO'OTA BEYO LE KANS YETE KANBAL JE KU NA'ATO'OB LE XOOKNAJIL, BEYO' MA' TU NAAK ,OOLTIK
CANTAR
CANTAR CON LOS NIÑOS ME GUSTA MUCHO , PORQUE TODOS QUEDAMOS CONTENTOS, DONDE ESTE EL CANTO EL CORAZON SE ACELERA, DEBEMOS DE REALIZARLO TODOS LOS DÍAS PARA QUE EL ESTUDIO SE MEJORE Y ASÍ LA ENSEÑANZA Y EL APRENDIZAJE LO ENTIENDAN LOS ALUMNOS Y NO SEA UNA CLASE ABURRIDA
DOLORES HERNANDEZ H.
jach ja sen k'abet le esaj le k'ayo'obo' tumen beyo le xooknalo'ob u kaambal le jejelaas baalo'ob.
aj-kaansaj x- Irene may chi.
U TS'O'OK
TO'ON YAN BEETIK LE K'AAYO' YÉETEL TU LAAKA LE PÁALALO'OB KU BINO'OB TI' LE NAJIL XOOK, BEY XAN LE BA'ALA TU KI'IMAK ÓOLIL TAK LE BA'ALCHE'OB.
LE K’AAYO’ TU AJTA’ A PUK’SI’IKAL, TU ALIK BIX YANE’CH WA KÍ’IMAK ÓOLECH WA MA’, ÚUCHBEN K’IIN LE MÁAKO’OB TU K’AAYO’0B BAX TS’OKU MENTIK’ LE WIINKILILO’OB TS’O’OK TU NAJAL JUMP’E BA’ATEI’, BEX YAAN TU TSIKBALTIKO’OB BA’AX ÚUCHU TI LE ICHIL KÁAJO’OB.
EL CANTO DESPIERTA EL CORAZÓN Y NOS DICE COMO NOS ENCONTRAMOS DE ÁNIMO, SI ESTAS ALEGRE O NO, DESDE ÉPOCAS PASADAS LAS PERSONAS USABAN EL CANTO PARA CONTAR LA VICTORIA DE LOS HOMBRES EN UNA GUERRA O ALABAR A SUS HÉROES, ASÍ TAMBIÉN LO USABAN PARA CONTAR LAS HISTORIAS QUE PASABAN EN LOS PUEBLOS.
U TS'O'OK
TEN MA' TIN OJELTIK' K'AAY JACH MA'ALO', YAAN BETIK' TIO'OLA' LE MEJEN PÁALO'OB KI'IMAK ÓOLTIKO'B YÉETEL LE XOOKO' KU BEETKO' JE KUN NA'ATO'
